"Nói phải củ cải cũng nghe được"- Tục ngữ Việt Nam.


Đôi lời

Bài nghiên cứu sau đây của PGS.TS. Lê Đình Cúc, một người chuyên nghiên cứu văn học nước ngoài, khiên tôi ngạc nhiên, ngoài những điểm đã được nhiều người nhắc tới nhiều lần. Tôi xin trích một số đoạn mà tôi nghĩ là người viết đã có những phát hiện mới mẻ, độc đáo, tinh tế … Thiết nghĩ những người làm nghề nghiên cứu và giảng dạy “Tư tưởng HCM” nên tham khảo, và tránh theo lối mòn của những người chỉ đạo áp đặt.

 GNLT

PGS-TS. Lê Đình Cúc

(Nguyên TBT Tạp chí Khoa Học Xã Hội)

Đã có nhiều người nghiên cứu, nhiều bài viết về tác phẩm “Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh” trong hơn 40 năm qua, kể từ ngày bản Di chúc được Tổng bí thư Lê Duẩn công bố tại Lễ tang của Người, tháng 9-1969. Thời gian trôi đi, cuộc sống trôi đi. Sự thanh lọc của thời gian với những biến động dữ dội của thế giới và những bước đi của cách mạng Việt Nam thời gian qua (có rất nhiều thành công, thắng lợi nhưng cũng gặp phải vô vàn khó khăn, thất bại nữa) càng cho thấy giá trị to lớn của bản Di chúc của Bác.

(…)

Sau 40 năm, bây giờ đọc lại, chiêm nghiệm và nghiền ngẫm, suy nghĩ trên từng con chữ, nét chữ Bác viết ra ở cả ba bản thảo bổ sung từ 1965 đến 1969 và Di chúc được công bố càng làm ta kinh ngạc và thán phục.

(…)

Một trong những lý do để Bác viết Di chúc là “Phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê-Nin và các vị cách mạng đàn anh khác,…”. Chúng ta ai cũng biết Bác là người Việt Nam hơn ai hết, thấm đượm văn hóa phương Đông, trong đó có tín ngưỡng Phật giáo. Bác đã từng đi chúc Tết, đi viếng thăm chùa chiền, lăng mộ,đền thờ, thắp hương cho những người đã khuất… Thế thì vì lẽ gì Bác không viết là phòng khi về với Tổ tiên, với ông bà cha mẹ (một cách nghĩ, cách nói và là tín ngưỡng gần gũi với văn hóa của người Việt Nam) mà Bác lại viết sẽ “đi gặp”…mà lại là gặp cụ Các Mác, cụ Lê-Nin và các vị cách mạng đàn anh khác ?

(…)

“Năm nay tôi vừa 79 tuổi, đã là lớp người “xưa nay hiếm” nhưng tinh thần, đầu óc vẫn rất sáng suốt, tuy sức khỏe có kém hơn so với vài năm trước đây. Khi người ta đã ngoài 70 xuân thì tuổi tác càng cao, sức khỏe càng thấp. Điều đó không có gì lạ. Nhưng ai mà đoán biết tôi còn phục vụ cách mạng, phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân được bao lâu nữa. Vì vậy, tôi để sẵn mấy lời này, phòng khi tôi sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê Nin và các vị cách mạng đàn anh khác, thì đồng bào cả nước, đồng chí trong Đảng và bầu bạn khắp nơi đều khỏi cảm thấy đột ngột (Bản ngày 10-05-1969).”

(…)

Tiếng Việt cụ thể và chính xác. Động từ không phải chia theo thời (quá khứ, tiếp diễn, hoàn thành hay tương lai…) như nhiều ngôn ngữ khác. Để chỉ hành động, người dùng sử dụng các trợ từ sẽ, đang, đã…trước động từ. “Sẽ đi gặp” tức là chưa đi, rồi sẽ đi trong tương lai (hoặc gần hoặc xa). Điều này thể hiện xu thế và thái độ chủ động của người nói là Bác. Đi khi sử dụng độc lập có 18 nghĩa (Từ điển Tiếng Việt – KHXH 1987); khi sử dụng với các yếu tố khác của ngôn ngữ trong các tổ hợp thì có vô số nghĩa và mức độ khác nhau. Khi sử dụng từ Đi trong trường hợp “Chuyển động từ nơi này đến nơi khác” với hoàn cảnh cụ thể. Đi lên chỉ hướng từ thấp đến cao, ngược với Đi xuống. Đi xin (ý kiến, chỉ đạo) chỉ cấp dưới với cấp trên. Đi hỏi (ý kiến, lời khuyên bảo) bậc trên (ông, bà, cha mẹ, chú, dì, người lớn tuổi hơn hoặc có địa vị cao hơn). Nhưng khi nói “Đi gặp” tức là nói với đối tượng ngang hàng hoặc thấp hơn. Anh ấy đi gặp sinh viên (dưới). Cậu đi gặp bạn cùng lớp (bằng vai phải lứa).

Bác viết “Sẽ đi gặp cụ Các Mác, cụ Lê Nin …” tức là, ít nhất Bác ngang hàng với người muốn nói tới. Các vị ấy đã mất, Bác không so sánh tuổi tác đâu, vì Các Mác (1818-1883) mất khi 65 tuổi, Lê Nin (1870-1924) mất khi 54 tuổi, đều ít tuổi hơn Bác. Bác gọi các vị là Cụ với lòng quý mến và kính trọng, nhưng ít nhất là ngang hàng. Bác viết đi gặp (là có mục đích, có chủ ý) chứ không phải là “đi theo” hay “đi với”. Vậy thì Bác đi gặp “cụ Các Mác, cụ Lê Nin và các vị cách mạng đàn anh khác” với mục đích và chủ ý gì?

Lịch sử cuộc đời và hoạt động cách mạng của Bác cho thấy Bác đã tiếp xúc và tiếp nhận chủ nghĩa Mác – Lê Nin cũng như quá trình hoạt động, tổ chức và lãnh đạo cách mạng Việt Nam là một quá trình vận động liên tục, tiếp thu và sáng tạo liên tục chứ không bị động, giáo điều và cứng nhắc.

(…)

Bác Hồ đã chỉ ra, ngoài các phương thức sản xuất mà Mác đã nghiên cứu, còn có một “phương thức sản xuất Phương Đông”. Ở Phương Đông không chỉ có đấu tranh giai cấp là động lực chính trong quá trình phát triển của xã hội, và “Cuộc đấu tranh giai cấp (ở Bắc kỳ, Trung kỳ và Nam kỳ – (Việt Nam – LĐC) không diễn ra giống như ở phương Tây” (Báo cáo về Bắc Kỳ, Trung Kỳ và Nam Kỳ gửi Quốc tế Cộng sản năm 1924).

Không chỉ ở Việt Nam mà cả “ở Trung Quốc và Ấn Độ về mặt cấu trúc kinh tế, không giống các xã hội Phương Tây thời Trung cổ, cũng như thời cận đại và đấu tranh giai cấp ở đó không quyết liệt như ở đây” (Phương Tây- LĐC).

Trong Báo cáo này Bác còn viết: “Mác đã xây dựng học thuyết của mình trên một triết lý nhất định của lịch sử. Nhưng lịch sử nào? Lịch sử của Châu Âu. Mà Châu Âu là gì? Đó chưa phải là toàn thể nhân loại”. Và chính Bác khẳng định chủ nghĩa dân tộc là một động lực to lớn trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc và tự do.

Với tinh thần ấy, Bác đã phát triển một cách khoa học và sáng tạo chủ nghĩa Lê Nin trong vấn đề cách mạng thuộc địa. Thực tế đã diễn ra đúng như Bác dự báo: Cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa đã nổ ra và giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở các nước chính quốc là các nước đế quốc (không giống như tư tưởng của Lê Nin).

Bác Hồ là nhà cách mạng rất thực tiễn. Để đưa cách mạng Việt Nam đến thành công Bác đã tiếp nhận chủ nghĩa Mac-Lenin trong hoàn cảnh thế giới của thế kỷ XX. Cuộc đời lăn lộn hi sinh cho cách mạng, Bác đã phải chứng kiến những cuộc chiến tranh thế giới đẫm máu và cả phong trào cộng sản thế kỷ XX có nhiều sự kiện không thể giải thích nổi (Bạo loạn và trấn áp bạo loạn ở Hungary 1956, ở Tiệp Khắc 1967, những cuộc thanh trừng ở Liên Xô sau chiến tranh Thế giới thứ 2, phong trào Đại nhảy vọt, Cách mạng văn hóa ở Trung Quốc… Rồi chiến tranh biên giới Xô-Trung, chiến tranh biên giới Trung Quốc – Ấn Độ, “Cải cách ruộng đất” ở ViệtNam với sự giúp đỡ của các cố vấn Trung Quốc… Sau chín năm kháng chiến chống Pháp xâm lược người ta ép Việt Nam khi ký hiệp định Paris…). Ấy là chủ nghĩa cộng sản và là đồng chí với nhau (ư)? Trong Di chúc, phần viết “Về phong trào cộng sản thế giới” Bác đã phải viết: …“tôi càng tự hào với sự lớn mạnh của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế bao nhiêu, thì tôi càng đau lòng bấy nhiêu…”. Phải chăng Bác muốn đi gặp các vị để tìm hiểu thêm? Đó là chưa nói đến 10 năm sau khi Bác mất đã xảy ra chiến tranh biên giới Việt – Trung và 20 năm sau là sự sụp đổ của Liên Xô và phe XHCN ở Đông Âu.

(…)

Đây là những vấn đề sau 40 năm, vẫn đang đặt ra hết sức nhức nhối và cấp bách của Đảng. Những nguy cơ mà hiện nay Đảng ta đang phải đối mặt, là những vấn đề cốt lõi và quan trọng nhất về sự tồn vong của Đảng ta trong quá trình bảo vệ và xây dựng đất nước hiện nay. Cho nên những vấn đề Bác nêu trong các bản Di chúc vẫn là cấp bách và cần thiết hơn bao giờ hết. Và điều lạ nữa là Bác, một người suốt đời hy sinh, tận tụy vì dân, vì nước,vì dân tộc Việt Nam nhưng cũng vì hạnh phúc của nhân dân thế giới, nhưng Di chúc Bác cũng không nói nhiều và cụ thể về việc xây dựng chủ nghĩa xã hội và Chủ nghĩa Cộng sản. Trong toàn bộ Di chúc và các bản bổ sung, cụm từ “xã hội chủ nghĩa” chỉ được Bác viết 1 lần khi nói về thanh niên: “Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người thừa kế, xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên”. Từ “cộng sản” được Bác viết 1 lần trong phần “về phong trào cộng sản thế giới” nhưng là để nói đến sự “bất hòa hiện nay giữa các Đảng anh em” mà không nói gì đến chủ nghĩa cộng sản và xây dựng đất nước ta đi lên chủ nghĩa cộng sản. Như vậy Chủ nghĩa Xã hội và Chủ nghĩa Cộng sản cũng là điều tất yếu, như cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước nhất định thắng lợi, như Bác đã dự báo (?) Sau vấn đề nói về Đảng, toàn bộ Di chúc của Bác Hồ là tập trung nói về Tổ quốc và nhân dân. Điều mong ước cuối cùng của Bác là “xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập dân chủ và giàu mạnh”.

(…)

2009

LĐC

_________

Tài liệu tham khảo

- Song Thành, Phạm Văn Các…Hồ Chí Minh tiểu sử, Nxb Chính trị, 2006.

- Lady Borton. Hồ Chí Minh một cuộc hành trình, Nxb Thế giới.

- Nguyễn Văn Khoan. 50 năm – Chân dung một con người, Nxb Lao động. H. 2009

- Archimedes L.A.Patti. Tại sao Việt Nam. Nxb Đà Nẵng, 2002.

(Nguồn: Tintuchangngay online/ Tháng 5, 16, 2012)

About these ads

Comments on: "Nhân ngày 19/5: Đọc kỹ Di chúc của cụ Hồ" (2)

  1. BUỒN THƯƠNG DÂN MÌNH said:

    GSTS Lê Đình Cúc có những phát hiện thú vị về Di chúc của cụ Hồ. Thật đáng khâm phục. Nhưng tôi sẽ khâm phục GS Cúc hơn nếu như ông khẳng định: CÁI KIẺU SÙNG BÁI LÃNH TỤ như ở Việt Nam là cách làm tốt nhất để nhân dân xa lánh lãnh tụ.
    Là GS văn học hẳn GSTS Lê Đình Cúc đã biết: từ lâu rồi tại các cơ sở đào tạo có người trẻ tuổi nào nghiên cứu HCM? Có nhưng đảm bảo là rất ít. Những công trình nghiên cứu về HCM, những giáo trình về tư tưởng HCM tôi đảm bảo rất ít người đọc nếu như không vì thi cử thì có lẽ không có ai đọc. Lỗi không thuộc về HCM mà thuộc về những người cố tình lạm dụng tên tuổi HCM để làm những điều họ muốn làm. Thầy PHN ở Đại học An Giang chắc hoàn toàn chia sẻ với em: hầu như rất ít sinh viên văn nghiên cứu tác phẩm của HCM trong rất nhiều năm gần đây.
    Thưa GSTS Cúc. Là người thành thạo ngoại ngữ ông hãy thử cho biết trên thế giới HCM có còn được quan tâm nhiều nữa hay không?

    • helenathuy said:

      Trong bài viết này tôi ko nhìn thấy sự sùng bái . Có đều chắc chắn cho đến nay HCM vẫn là một trong những người VN được quan tâm nhiều nhất .

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

Mây thẻ

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 95 other followers

%d bloggers like this: