"Nói phải củ cải cũng nghe được"- Tục ngữ Việt Nam.

Giang Nam lãng tử

Đêm chung kết Thần tượng âm nhạc Việt Nam mùa thứ 5 vào tối hôm qua 11/5/2014, hẳn là trong dư âm không khí biểu tình chống TQ xâm lược biển Đông nổ ra khắp các thành phố lớn, Ban tổ chức bất ngờ sửa kịch bản, bố trí cho quán quân Nhật Thủy hát bài “Tự nguyện”, với lời dẫn bóng gió xa xôi gợi nhắc thời sự nóng bỏng (tuy hơi rụt rè) của MC Phan Anh. Trên màn hình ghi: “Nhạc Trương Quốc Khánh, ý thơ Tố Hữu “(?)

Mình giật mình, vì cô ấy hát hay quá, đã lâu chưa thấy ai hát như thế. Nhật Thủy hát với một xúc cảm cuồn cuộn, xuất thần, chinh phục toàn bộ khán giả, nhiều người trong khán phòng hát theo….Mình còn ngạc nhiên về cái tên nhà thơ “Tố Hữu” có lẽ là mạo danh. Sự này là ở đạo diễn Nguyễn Quang Dũng và nhạc sĩ Huy Tuấn đây.

Tìm trên mạng, gặp báo “An Ninh thủ đô” có bài viết về “Tự nguyện” của Trương Quốc Khánh. Bài báo tuy đã nói “nhạc và lời của Trương Quốc Khánh” nhưng lại chú thêm (có người cho rằng đây là một bài thơ của Tố Hữu).

Nhưng căn cứ vào đâu mà “Thần tượng âm nhạc VN ” ghi rõ ràng là “ý thơ Tố Hữu” ?!

Theo mình nhớ, bài thơ trôi nổi này được cho là của một nhà thơ cộng sản phương Tây, có thể là Pháp, ai đó đã dịch như sau:

Nếu là hoa hãy là hoa hướng dương
Nếu là đá hãy là đá hoa cương
Nếu là chim hãy là bồ câu trắng
Nếu là người hãy là người cộng sản

Mình quả quyết xưa nay đã từng đọc hết thơ của Tố Hữu và chưa hề thấy bài này trong bất kỳ tập thơ nào của ông ta, bao nhiêu bài nghiên cứu, luận văn về Thơ Tố Hữu không hề có ai nhắc đến…

Mặt khác, bốn câu thơ trên không phải giọng điệu Tố Hữu. Cách lập tứ thơ rất trí tuệ, nhân cách cao đẹp vượt trên tầm vóc thứ thơ thực dụng tuyên truyền của Tố Hữu.

Hoặc, có thể Tố Hữu đã dịch bài thơ đó chăng ? (như đã dịch Đợi anh về của nhà thơ Nga qua bản tiếng Pháp)

Nhạc sĩ Trương Quốc Khánh đã sáng tạo: thay câu “nếu là đá…” thành “nếu là mây…”, và sửa “sẽ là người cộng sản…” thành ra “sẽ chết cho quê hương”.

Nhạc sĩ từng giải thích rằng anh sáng tác cho phong trào học sinh, SV miền Nam trong chiến tranh Việt Nam nên phải sửa là “Nếu là người, tôi sẽ chết cho quê hương” thì mới hợp tình hợp cảnh và dễ hiểu (nếu viết “sẽ là người cộng sản” thì rất vô duyên vô cớ mà sẽ chẳng ai chịu hát).

Tuy nhiên, ca từ của Trương Quốc Khánh đã phóng tác phá vỡ cấu trúc ý tứ của bài thơ gốc. Bản gốc có bốn câu thơ nói lên sự lựa chọn tối ưu nhất của nhà thơ (hoa, đá, chim, người cs), ba vẻ đẹp của thiên nhiên + người CS, tuy nhiên câu 4 chọn làm “người chết” thì hơi khập khiễng so với toàn bài. Nhưng ca từ này phù hợp với hoàn cảnh sáng tác, và đã được quần chúng chấp nhận.

Giang Nam lãng tử mong rằng có quý độc gỉa nào biết rõ nguồn gốc bài thơ tiếng nước ngoài được dịch hay phóng tác thành “Tự nguyện” xin vui lòng báo cho Lãng tử biết. Hoặc nếu có ai nêu bằng chứng xác thực đó là “ý thơ Tố Hữu” cũng xin cho biết.

GNLT

Advertisements

Comments on: "Có phải lời bài hát “Tự nguyện” của Trương Quốc Khánh vốn là “ý thơ Tố Hữu” ?" (16)

  1. Tố Như said:

    Nếu không nhầm thì Tố Hữu dịch thơ Aragon (nhà thơ cộng sản Pháp)

  2. Mời Chú đọc hoangkim vietnam

  3. Hoặc Chú xem ở Hoàng Kim; Tự nguyện.

    • Giangson tiên sinh, xin nói rõ hơn đọc ở đâu? (Hoàng Kim: là gì?

      • Sorry cháu ít tuổi mà Chú.
        Hoàng Kim bút hiệu là hoangkim vietnam. Sinh ngày 27/12/1953 tại Quảng Bình. Thường trú tại Sài gòn.Tiến sỹ nông học, hiện giảng dậy và nghiên cứu cây lương thực ở trường Đại học Nông Lâm tp hcm.

  4. Sorry cháu ít tuổi mà Chú.

  5. Hoàng Kim bút hiệu là hoangkim vietnam, sinh năm 1953 tại Quảng Bình. Tiến sỹ Nông học, hiện giảng dậy, nghiên cứu cây lương thực ở trường ĐH Nông Lâm tphcm.

  6. […] Nam Lãng Tử Có phải lời bài hát “Tự nguyện” của Trương Quốc Khánh vốn là “… 13 giờ […]

  7. Không phải là thơ ( hay thơ dịch ) của Tố Hữu. GNLT nhắc đến một nhà thơ cộng sản Pháp vì liên tưởng đến bài hát Đảng đã cho ta sáng mắt sáng lòng, lấy ý từ thơ của Aragon, nhưng chẳng liên quan gì đến bài Tự nguyện. Xin nói thêm là ” sự nghiệp ” dịch thơ của Tố Hữu không thể sánh bằng Xuân Diệu hay Tế Hanh. Bài Đợi anh về được nhiều người khen ngợi, do Tố Hữu dịch qua bản dịch tiếng Pháp, nếu đối chiếu với bản tiếng Pháp hay bản gốc tiếng Nga thì thấy người dịch chen vào lời và ý của mình rất nhiều!
    Trở lại với bài Tự nguyện, theo thiển ý, TQK không mượn ý thơ của ai hết. Cách nói ” Nếu là… tôi sẽ là… ” khiến ta nghĩ nhiều hơn đến một trò chơi/ bài tập trong tiếng Pháp, dựa vào cấu trúc câu điều kiện ” Si j’étais… , je serais… “, người chơi sẽ điền vào mẫu câu đó và hoàn thành hai vế. Ví dụ: Si j’étais un oiseau, … Si j’étais un animal… , Si j’étais une fleur, je serais un tournesol. … Có thể viết vài câu thế thôi, cũng có thể thêm vào phần giải thích tại sao tôi muốn là như thế. Nâng cao hơn, đây có thể là một trắc nghiệm tâm lý nhằm tìm hiểu sở thích, cá tính… của người chơi. Cái này tiếng Pháp gọi là ( jeu de ) portrait chinois, khá phổ biến trong việc dạy từ vựng, luyện mẫu câu, luyện viết tiếng Pháp.
    Cũng vì miên man với lối nói Nếu là… Nếu là… nên TQK vô ý viết luôn Nếu là người! khiến nhiều người hỏi móc: không là người thì là cái gì!
    Điều đáng nói ở đây là: tại sao đài truyền hình lại nhanh nhẩu ghi chú Ý thơ Tố Hữu vô đây? Mà thôi, nói liều vốn là sở trường của mấy ngài này.
    Vài lời chân thành, mạo muội bày tỏ.
    Thân Trọng Sơn
    cuanhado@gmail.com
    13/5/14

    • Cảm ơn Thân Trọng Sơn tiên sinh với kiến giải đầy sức thuyết phục.
      Lãng tử bàn thêm về ý này :”Nếu là người! khiến nhiều người hỏi móc: không là người thì là cái gì!”.
      Câu ấy hiểu theo nghĩa thông thường hiển ngôn thì quả là phi lý. Nhưng hiểu theo nghĩa văn chương thì nó không còn là câu điều kiện, thực ra là câu khẳng định. “Nếu (đã) là người thì (ắt phải) là người cộng sản. Một câu nói đậm tính chủ quan, áp đặt, pha tính khoa trương cường điệu. Lại nữa, ca từ bài hát nhiều khi chỉ chú trọng âm nhạc, là tiếng nói khá trực tiếp của tâm hồn, nó chẳng cần lý trí… Bằng chứng là trong không khí chiến tranh hừng hực quá khứ, người ta vẫn cứ hát, hát say sưa…Đó cũng là một đặc trưng của nghệ thuật.

  8. Thật ra, trong bài hát, câu thứ ba là: ” Là người, …. ” , không có chữ nếu.
    Mời nghe Uyên Linh ( thần tượng âm nhạc hai năm trước ) :

  9. Rất hay. MÌnh cũng nhớ mang máng thế, nhờ Thân tiên sinh khẳng định

  10. Toi cung vua moi xem Vietnam Idol va ngo ngang khi doc thay bai Tu Nguyen tu y tho To Huu. To Huu lam tho sat mau va ninh hot( cai kieu Doi tuon nuoc mat troi tuon mua, hoac nhu Ma thet lon tui bay do cho…), lam sao ma co the viet duoc nhung ca tu trong sang va tuyet voi nhu vay. Bai hat nay duoc hat trong truong hoc o mien nam truoc khi cong san chiem mien nam nam 75. Bai viet cua Giangnamlangtu rat chi ly.

  11. Bạn đọc kính mến

    Qua trao đổi email, tiên sinh Thân Trọng Sơn cung cấp thêm tư liệu sau đây, Lãng tử chuyển vào hộp phản hồi để bạn đọc tham khảo thêm.

    Nói tiếp chuyện “Tự nguyện”. Sau đây là ý kiến của nhạc sĩ Nguyễn Phú Yên, bạn cùng thời với Trương Quốc Khánh, biết rõ hoàn cảnh sáng tác bài hát như sau:

    “Ơ Anh Thân Trọng Sơn ơi! VTV đã sai lầm khi ghi chữ “ý thơ Tố Hữu”. Bài hát chẳng dính dáng gì thơ ông này. Thật ra khi Trương Quốc Khánh viết bài này, anh đang là sinh viên văn khoa, đọc nhiều thơ văn. Chắc hẳn anh đã đọc 4 câu thơ của Louis Aragon và anh mô phỏng từ đây: Nếu là chim tôi sẽ là chim bồ câu, nếu là đá tôi sẽ là đá hoa cương,…, Nếu là người tôi sẽ là người cộng sản (nhờ anh S tìm lại nguyên văn). Như vậy chẳng có thơ Tố Hữu gì ở đây cả. Nói thêm, Khánh viết bài này khoảng năm 1968-1969, đến năm sau mới xuất hiện trên tập nhạc “Hát cho đồng bào tôi nghe”. Viết xong anh đưa bạn bè xem và hoàn chỉnh, trong đó đầu đề Khánh ghi là “Tình nguyện”. Chị Tô Thị Thủy, cũng sv Văn khoa (sau này là vợ của Cao Nguyên Lợi), góp ý nên bài hát lấy tên là TỰ NGUYỆN.”

    Ý kiến của Giang Nam lãng tử: vẫn có khả năng Tố Hữu dịch thơ Aragon (?) Mong bạn đọc tìm hiểu tiếp giùm.

    GNLT

  12. Ẩn danh said:

    Các bậc tiền bối bàn luận về bài hát này rất hay, rất mong các cao nhân tiếp tục đưa ra những bằng chứng sát thực hơn để hậu bối được sáng lòng. Xin cảm ơn.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Mây thẻ

%d bloggers like this: