"Nói phải củ cải cũng nghe"- Tục ngữ Việt Nam.

Trời đất nóng bức, mời bạn thưởng thức chút thơ ca Nhật Bản như làn gió mát….

Phùng Hoài Ngọc 

Bài 1. Chim sẻ và chuột

Matsuo Basho 

  雀子と声鳴きかはす鼠の巣 

suzume ko to / koe naki kawasu / nezumi no su .

Young sparrows cry
and responding with squeaks
mice in their nest

 Lũ chim sẻ non

đáp lời chút chít

lũ chuột trong hang. 

Chim sẻ non và chuột – xóm giềng tối lửa tắt đèn có nhau. Họ khác chủng tộc, chẳng phải họ hàng bà con, ríu rít đàm thoại với nhau, hỏi thăm sức khỏe hoặc bàn tán chuyện thời tiết, liệu đêm nay có mưa chăng nhỉ… Hai loài đã thể hiện mối quan hệ vạn vật tương thông.

Bài 2. Bướm, liễu rủ và gió

     Basho

 吹くたびに    蝶のゐなほる    柳かな 

  Fuku tabi ni    / chô no inaoru  /  yanagi kana  

With every gust of wind,  

the butterfly changes its place   

on the willow.  

Mỗi khi gió giật

Con bướm đổi chỗ

Trên cành liễu xanh

Gió thổi rung rinh cành liễu. Tưởng gãy cành, bướm cất cánh bay lên. Hóa ra không phải gãy cành, lại đậu xuống. Vẫn biết cành liễu chỉ ngả nghiêng thôi, chúng vẫn đổi chỗ…Có lẽ, mỗi lần đổi chỗ, bướm nhích lên gần thân cây cho đỡ rung hơn, ổn định hơn. Sức sống của loài bướm mỏng manh mà kiên trì như thế. Ta biết mùa đông gió mạnh nhất ở Nhật bản, vậy ta đoán bài thơ viết lúc muà đông.

Bài 3. Cua nhỏ và tôi

     Basho

さざれ蟹足這ひのぼる清水哉 

sazaregani / ashi hainoboru / shimizu kana

 A little crab

creeping up my leg:

clear water.

Một con cua nhỏ

Dòng nước trong vắt

mon men chân tôi

Chú cua nhỏ thảnh thơi trong nước trong vắt, nhìn thấy bàn chân tôi, coi là bạn mới, mon men tới gần làm quen.

Bài 4. Ếch và lá non

Thơ  Rogetsu 

青がへるなくや若葉の通り雨 魯月
Aogaeru /naku ya wakaba no/ toriame

The tree frogs are crying
while a passing shower falls
on the young leaves

        Những chú nhái trên cành cây kêu vang

        Khi trời đổ trận mưa rào

        Trên những lá non

        Lá non  và nhái đều thích trời mưa, nhái kêu vang thay cho lá, lá không biết nói thì vẫy tay hưởng ứng. Vạn vật tương thông cùng cảm xúc..

Bài 5. Thơ Kikaku và giai thoại

Kikaku là nam môn sinh xuất sắc nhất trong 10 học trò nổi tiếng nhất của thi nhân thiền sư Matsuo Basho.  Cha Kikaku là bác sĩ ở Edo nhưng ông chọn làm nhà thơ haikai chuyên nghiệp dần dần, theo từng bước cuộc đời mình. Kikaku tinh thông mọi môn nghệ thuật nhưng là kẻ “nổi loạn hoang dã” mê rượu sake [1], đàn bà và thơ haiku.

鐘ひとつ賣れぬ日はなし江戸の春

kane hitotsu urenu hi wa nashi Edo no haru

Springtime in Edo,

Not a day passes without

A temple bell sold.

dịch:

 Mùa xuân ở Edo

Mỗi ngày trôi qua

một chuông chùa được bán ra

Có một giai thoại về ông và Basho thầy dạy.

Một hôm, Kikaku viết một bài thơ:

Red dragonfly / break off it wings / Sour cherry

 Con chuồn chuồn đỏ

 cắt bỏ đôi cánh

 quả anh đào.

 Và Basho góp ý sửa lại:

Trái anh đào

 thêm đôi cánh

con chuồn chuồn ớt.

 Bài thơ khuyên nhà thơ nên thêm chất sống vào đời sống, không lấy đời sống đi khỏi cuộc đời.Thầy của ông nổi tiếng về việc chê bai thơ ông vì những cảm xúc suồng sã của thơ. Kikaku viết những đề tài thô kệch, bất nhã hơn Basho, và trong khía cạnh này thơ ông gần với thơ haikai thời cổ xưa. Kikaku tạo một giọng điệu mới từ sau khi Basho qua đời cho đến khi Yosa Buson xuất hiện cuối thế kỷ 18.

Bài 6. Chim cưng

Thơ  Kobayashi  Issa

慈悲すれば糞をする也雀の子
jihi sureba hako wo suru nari suzume no ko

when you hold him kindly
he poops on you…
baby sparrow

Khi bạn nâng niu con chim sẻ non

Nó sẽ đập cánh

lên người bạn

Bài 7. Đám giỗ Basho

thơ Issa

芭蕉忌や鳩も雀も客めかす
bashôki ya hato to suzume mo kyaku mekasu

Basho’s Death-Day…
pigeons and sparrows
dressed for company

Đám giỗ Basho

Bồ câu chim sẻ

Mặc đẹp kết đoàn.

Đàn chim ăn mặc chải chuốt thật đẹp, như thể chào đón khách. Ngày giỗ nhà thơ Basho vĩ đại là 12 tháng Mười. Ngày này còn được gọi “Ngày tưởng niệm mưa mùa đông” hoặc “Ngày tưởng niệm ông già”.

Bài thơ trên  là bức tượng xây bằng ngôn từ tưởng niệm Basho sâu sắc nhất, dễ lan truyền nhất, hơn hẳn mọi tượng đồng, tượng đá hoành tráng mà đó đây kẻ cơ hội hãnh tiến thường khoe là “đạt kỷ lục Á châu”.

LƯU Ý KHI THƯỞNG THỨC HAIKU

Giới nghiên cứu nhận định rằng thơ haiku bao giờ cũng có quí ngữ (từ chỉ mùa): quý ngữ có thể lộ liễu hoặc hàm chứa, gián tiếp.

Mưa lớn, ếch kêu vang vui mừng ra khỏi mùa đông: ấy là mưa đầu mùa xuân.

Cành liễu xanh trĩu cành khua động khi gió thổi: liễu phát triển sum sê vào mùa hè

Chim sẻ non và đám chuột đàm thoại vào mùa gì? Người Nhật biết ngay, nhưng người ngoại quốc thì có thể bó tay.

Chim sẻ non ịả lên người du khách là mùa gì? Bó tay !

Nước trong vắt và cua nhỏ: có phải mùa thu đấy chăng!

PHN

(Nguồn tài liệu gốc: http://en.wikisource.org/wiki/Complete_Basho_Haiku_in_Japanese)

(nguồn: source : https://whrarchives.wordpress.com/2011/08/27/280/

[1] . Sake: Sake trong tiếng Nhật được viết bằng kanji là 酒 (phiên âm Hán-Việt: tửu). Do sake đã trở nên nổi tiếng trên thế giới.Thực ra sake trong tiếng Nhật nghĩa là rượu nói chung, bất kể là rượu nặng hay nhẹ, như rượu đế Việt nam, là vang, wishky hay gin.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Mây thẻ

%d bloggers like this: