"Nói phải củ cải cũng nghe được"- Tục ngữ Việt Nam.

Sáng nay VTV đưa hình ông Nguyễn Hòa Bình nhận chức Chánh án tòa án tối cao thề trước QH, cũng không xưng tên.

Hai lần thề, vẫn thiếu

(hay là TẢN MẠN về THỀ VÀ HỨA)

Phùng Hoài Ngọc

 Đề tựa:

“Mai sau ở chẳng như lời

Trên đầu có bóng mặt trời rạng soi

(Truỵện Kiều- thi hào Nguyễn Du).

Tục ăn thề kết đồng minh thời cổ đại

 Tục ăn thề được ghi lại sớm nhất trong bộ sách Đông Chu liệt quốc của nhà văn Phùng Mộng Long đời nhà Minh. Thời Đông Chu (thế kỷ IX- III trước CN) các chư hầu vận động với nhau tổ chức ra các đồng minh. “Minh” 盟 (nghĩa là thề): giết muông thú đem tế thần rồi lấy máu pha rượu ước hẹn với nhau, “đồng” 同 là “cùng”, gọi chung là “đồng minh” 同盟 (cùng thề). Nội dung lời thề nói về quyết tâm liên kết với nhau, cùng chống lại ai đó, theo một qui ước nào đó. Trong nghi lễ kết đồng minh, có phần nghi thức “tuyên thệ”, “thệ” 誓 là đứng trước cửa thần linh (hoặc trời đất) mà “tuyên”宣 nói cho rộng rãi mọi người biết và chứng kiến. Thực tế còn nhiều hình thức thề nguyền đa dạng khác, có khi cắt máu tay trộn với máu của bạn, hòa rượu cùng uống cạn. v.v…Từ nghi thức chính trị, người ta học theo mà tuyên thệ/ thề trong các mối quan hệ xã hội rộng rãi. Có khi một đôi trai gái cũng thề ước chung thủy với nhau. Một đôi bạn kết nghĩa huynh đệ cũng tổ chức ăn thề (ba chàng trai Lưu, Quan, Trương uống máu ăn thề ở vườn đào, kết nghĩa anh em thời Tam quốc, thề cùng nhau bảo vệ ngôi hoàng đế nhà Hán). v.v… Dù thề cách nào, cũng phải tự xưng tên. Trong các loại giấy tờ hiện đại, người khai cũng viết lời cam kết rồi ký và ghi rõ họ tên.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngân, ông Trần Đại Quang, ông Nguyễn Xuân Phúc ba nguyên thủ quốc gia thề trước quốc dân đồng bào. Vì họ không tin có thần linh, Tuy nhiên lại nói  “trước quốc hội và cử tri cả nước” – chưa chuẩn mực về thứ tự) và  đều không  xưng tên.

Quốc hội khóa 13 Nguyễn Thị Kim Ngân và Nguyễn Xuân Phúc đã thề mà không xưng tên, riêng ông Trần Đại Quang có lẽ nhờ cố vấn, nên đã tự xưng tên.

 Chúng tôi đã viết trên facebook phàn nàn cách tuyên thề “ăn gian” của quốc hội 13, những tưởng hai vị  Ngân và Phúc sẽ sửa chữa lần thề thứ 2 tại quốc hội 14. Nhưng trong buổi lễ tuyên thệ,  lời thề của cả ba vị lại làm thiên hạ thất vọng sâu sắc. Tệ hơn nữa, ông Trần Đại Quang lại làm giống hai ông bà kia, tự vứt bỏ họ tên mình.

Hẳn là mẫu lời thề phiếm chì, khuyết danh kiểu đó đã thông qua Bộ chính trị và ông Nguyễn Phú Trọng, cây lý luận số 1, lại là cử nhân ngữ văn nữa. Dưới tay các vị có cả một hệ thống trường lý luận từ sơ cấp tới cao cấp, Viện hàn lâm KHXH,  đội ngũ GS,TS hoành tráng khủng làm tư vấn.

Những lời thề và báo ứng nhãn tiền trong Truyện Kiều

 Lời thề hẹn của chính nhân quân tử

 Kim Trọng hứa hẹn với Kiều và ngược lại

Tiên thề*cùng thảo một trương

Tóc mây một món, dao vàng chia đôi

Vầng trăng vằng vặc giữa trời

Đinh ninh hai miệng một lời song song

Tóc tơ căn vặn tấc lòng

Trăm năm tạc một chữ đồng đến xương .

 Hai người lấy ánh trăng để thề. Ý nói: vầng trăng còn tồn tại thì chúng ta còn giữ lời chung thủy. Kim Trọng thực hiện được lời thề và kết quả gia đình hạnh phúc (Trăng thề còn đó trơ trơ. Dám xa xôi mặt, mà thưa thớt lòng)

Chàng Thúc sinh xuất hiện với mối chân tình:

Cùng nhau căn dặn đến điều

Chỉ non, thề bể, nặng gieo đến lời.

 Chàng thư sinh lấy biểnnúi ra thề. Về sau chàng không thực hiện được lời hứa nhưng được Kiều thông cảm vì lý do khách quan và nàng cũng thấy Thúc sinh đã cố gắng hết sức nhằm thực hiện lời thề mà không được.

Anh hùng Từ Hải hứa hẹn với Kiều:

Một lời đã biết đến ta

Muôn chung nghìn tứ, cũng là có nhau!

(chỉ là lời hứa, không hẳn là thề, nhưng Từ Hải thực hiện vẻ vang, chính Kiều phá hỏng)

 Lời thề hứa của kẻ xấu

 Tú bà nói lời thề điêu trá với Thúy Kiều:

Con ơi, nếu ta:

“Mai sau ở chẳng như lời

Trên đầu có bóng mặt trời rạng soi”.

 Sở Khanh hứa với Kiều khi quyến rũ nàng đi theo:

“Thuyền quyên ví biết anh hùng

Ra tay tháo cũi sổ lồng như chơi!”

Và y hứa thêm lần nữa:

Nàng đà biết đến ta chăng

Bể trầm luân lấp cho bằng mới thôi!

 Bạc Hạnh ma cô lừa Kiều về lầu xanh:

Bạc sinh quì xuống vội vàng

Quá lời nguyện hết thành hoàng, thổ công

(anh này đưa thành hoàng, thổ công ra thề, lại còn vội vàng bộp chộp nói)

Cuối cùng, phiên tòa Lâm Tri – Hồi đền ơn báo oán:

Sau khi đền ơn, đến phần luận tội:

Lệnh quân truyền xuống nội đao

Thề sao thì lại cứ sao ra hình”.

Thúy Kiều cho nhắc lại lời thề của bọn chúng khi trước, và xử phạt đúng như lời thề ấy.

Lời thề thời Phục Hưng coi trọng danh dự cá nhân

 Vở bi kịch lạc quan “Romeo và Juliet” của thi hào W.Shakespeare:\.

Romeo và Juliet đã lấy ngay danh dự bản thân để thề hẹn, bỏ qua hết các thần linh.oó là một bước tiến lịch sử của Phương Tây.

Juiet bảo“ chàng hãy lấy nagy tấm thân tuấn nhã của chàng mà thề”, ý  rằng danh dự cá nhân của Romeo, cá nhân chang2 là quý nhất.

Từ sau cách mạng Phục Hưng phương Tây người ta chọn cách lấy danh dự cá nhân làm chuẩn mực thề hứa (thay cho núi sông, trời đất, thần linh). Nếu sau này kẻ thề cố ý nuốt lời thề hoặc không thực hiện được lời hứa thì anh ta/chị ta sẽ MẤT DANH DỰ, bị người đời phỉ nhổ, bị lịch sử ghi vào sổ đen. Một chi tiết nhỏ ấy phủ định kiểu thề thốt mang tính mê tín dị đoan ở châu Âu trước đó. Một chi tiết báo hiệu cách mạng tư sản ở châu Âu. Tuy nhiên ở Hoa Kỳ, hai kiểu thề cổ truyền và hiện đại được kết hợp nhuần nhuyễn. Khi nguyên thủ quốc gia tuyên thệ nhậm chức có sự làm chứng của giáo hội và dân chúng trực tiếp tham dự, viện dẫn song đôi Kinh thánh và Hiến pháp, kết hợp truyền thống với hiện đại. Kinh thánh thiên về niềm tin đạo đức, Hiến pháp mang tính lý trí, thực là hoàn hảo, thỏa mãn tất cả những người phản biện khó tính nhất.

LỜI THỀ CỘNG SẢN

 Người cộng sản vốn  theo “chủ nghĩa vô thần”. Có lẽ họ cũng hai vị thần: thần Quyền và thần Tiền. Nhưng họ lại mắc cỡ không dám thề trước hai vị THẦN ấy.

Đã có nhiều ý kiến bình luận về nội dung lời thề của ba vị  nguyên thủ quốc gia VN, nay chúng tôi chỉ lạm bàn một chút về việc xưng hô khi tuyên thệ. và cúng lễ.

Ngay cả khi cúng lễ, khấn vái đều phảỉ tự xưng tên mình, sau đó gọi danh hiệu thần linh hay tên thụy của tổ tiên ông bà.

Bà Nguyễn Thị Kim Ngân tuyên thệ nhậm chức chủ tịch quốc hội 14. Bà không xưng tên. Sau này trời đất quỷ thần biết ai mà truy cứu ?

Bà Ngân ông Phúc đều không tự xưng tên, như thế gọi là lời thề“phiếm chỉ” vu vơ, ông Trời và qủy thần chẳng biết người thề đó là ai thì sao có thể chứng giám và “tính sổ”về sau ! Nên biết rằng trên các dạng giấy tờ  bình thường hay quan trọng, mục ký kết, cam kết đều có ghi “ký và ghi rõ họ tên” ở cuối.

Kết: Thề cá trê chui ống

 Tục ngữ miền Bắc xưa có câu “Thề cá trê chui ống”. Các cụ thấy ai đó ưa thề thốt mà chẳng mấy khi thực hiện được, thì bĩu môi nói “Thề cá trê chui ống”. Tục ngữ này hơi khó hiểu: con cá trê trơn tuột, có hai cái ngạnh rất độc, túm bắt nó rất khó, dễ bị nó quật lại chảy máu tay, vết thương lâu khỏi vì nọc độc của cá.

 Hứa cơ bản đồng nghĩa với Thề.

Cựu bộ trưởng giáo dục Nguyễn Thiện Nhân từng hứa khi nhậm chức “Tôi sẽ bảo đảm rằng giáo chức sẽ sống được bằng lương”. Lời hứa của ông đã “gửi gió cho mây ngàn bay”. Nay chẳng ai truy cứu trách nhiệm lời hứa, vì ông đã vọt lên cao hơn.

Cựu thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã từng hứa trước quốc hội khi nhậm chức lần 2 “Nếu tôi không chống được tham nhũng thì tôi sẽ từ chức”. Tham những ngày càng tăng. Quốc hội chờ mãi ông Dũng không từ chức, đành phải bỏ phiểu miễn nhiệm.Vậy mà khi bước xuống vũ đài chính trị, ông Dũng còn nói “Tôi rất thanh thản”. Những người quân tử khi chót thất hứa, họ băn khoăn, ray rứt, đau khổ, còn ông này thì không.

Kết quả, thiên hạ đã chứng kiến hai lời hứa cuội của quan chức cao cấp, có thể còn nhiều hơn nữa.

PHN

*[1] . Thệ chữ Hán:誓 tiếng nôm là “thề”, gồm ba bộ thủ. Trên có 1 bộ thủ (chỉ hành động), bộ cân: cái riù, ý nói như dao chém đá. Dưới: bộ ngôn, nói ra.

*[2]. “Tiên thề”: tờ giấy hoa tiên, đẹp, ghi lời thề trên đó (như một khế ước, bản hợp đồng).

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

Mây thẻ

%d bloggers like this: