"Nói phải củ cải cũng nghe"- Tục ngữ Việt Nam.

cu danh chan hi sinh

***

MỘT SỰ ĐÁNH ĐỔI CAY ĐẮNG

A Sacrifice Hit

by O. Henry

(tập Whirligigs, 1910)

http://www.online-literature.com/o_henry/1049/

 Phùng Hoài Ngọc Nguyễn Đại Hoàng chuyển ngữ

*************************************************

Biên tập viên tờ Hearthstone Magazine có ý tưởng riêng trong vấn đề chọn bản thảo để xuất bản. Lý luận của ông chẳng có gì bí mật; thật vậy, ông luôn sẵn lòng ngồi ở bàn giấy, miệng cười hiền lành, cặp kính gọng vàng gõ gõ lên đầu gối, giải thích tường tận cho bạn hiểu điều đó.

Tờ Hearthstone Magazine – ông nói- không thuê một đội ngũ độc giả, mà chúng tôi tiếp nhận những ý kiến, nhận định, về các bản thảo, được gửi trực tiếp cho chúng tôi, từ các tầng lớp độc giả khác nhau.

Đó là lý luận của ông biên tập viên; và đây là phương thức ông thực hiện nó:

Cứ mỗi một đợt những bản thảo được gởi đến, ông biên tập viên nhét tất tần tật vào túi của ông, rồi đem phân phát cho thiên hạ, khi ông đến chỗ này chỗ kia trong ngày. Họ là những người nhân viên văn phòng, người phục vụ khách sạn, người gác cổng, người gác thang máy, người đưa tin, người bồi bàn tại quán cà phê nơi ông dùng bữa trưa, người bán quầy báo nơi ông mua tờ báo buổi tối, người bán tạp hóa, người giao sữa, người bảo vệ tuyến đường sắt chạy trên cao lúc 5.30, người soát vé ở đường thứ Sáu Mươi, người đầu bếp và cô giúp việc nhà ông – đây là những độc giả đồng ý nhận đọc những bản thảo đã được gửi đến tờ Hearthstone Magazine.

Và khi ông về đến mái ấm gia đình của mình, nếu cái túi đó vẫn không hoàn toàn trống rỗng, thì ông đem những bản thảo còn lại trao cho vợ đọc, sau khi em bé đã ngủ say. Vài ngày sau, trong những chuyến đi dạo như thường lệ, ông biên tập viên thu thập lại những bản thảo, và xem xét nhận định của đủ loại độc giả ghi trên đó.

Phương thức này làm nên một tạp chí rất thành công; và số lượng phát hành của tạp chí, theo mức quảng cáo, tạo ra một kỷ lục kỳ diệu về tốc độ phát triển.

Công ty Hearthstone cũng xuất bản sách, và tên tuổi của nó được tìm thấy trên một số tác phẩm thành công- tất cả đều được đề xuất, ông biên tập viên nói, bởi đội ngũ độc giả tình nguyện viên của tạp chí Hearthstone. Nhưng thỉnh thoàng (theo tiết lộ của vài thành viên không kín mồm kín miệng trong ban biên tập), vì nghe theo lời khuyên của những độc giả có ý kiến bất đồng, Hearthstone cũng để “lọt” một số bản thảo, mà sau đó cho thấy là những tác phẩm bán rất chạy, khi được những nhà xuất bản khác ấn hành.

Chẳng hạn (theo những lời đồn đoán), cuốn Sự trỗi dậy và sụp đổ của Silas Latham đã bị người giữ thang máy phản đối; anh nhân viên văn phòng thì quyết từ chối bản thảo Ông chủ; cuốn Trong cỗ xe của Giám mục bị người soát vé xe điện coi thường; cuốn Lời phán quyết bị một nhân viên ở cơ quan đăng ký- có bà mẹ vợ vừa tới chơi nhà hai tháng- từ chối; cuốn Cuốn sách của nữ hoàng đã bị người gác cổng gửi trở lại với lời bình luận:“Thì cũng là sách thôi mà!”

Tuy nhiên, Hearthstone tuân thủ lý thuyết và hệ thống của nó, và nó sẽ không bao giờ thiếu độc giả tình nguyện; bởi vì mỗi nhân viên rải rác rộng rãi, từ người viết tốc ký là cô gái trẻ trong tòa soạn cho đến người xúc dọn than (người đã quyết định bất lợi làm thiệt hại cho Công ty Hearthstone về bản thảo cuốn “Thế giới ngầm”) đều có kỳ vọng trở thành biên tập viên của tạp chí một ngày nào đó.

Phương pháp này của Hearthstone đã được cây bút Allen Slayton biết đến khi ông viết cuốn tiểu thuyết có tựa đề “Tình yêu là tất cả”. Slayton đã đeo bám các tòa soạn của tất cả các tạp chí một cách kiên trì đến nỗi anh ta đã làm quen với hoạt động bên trong của mỗi tòa soạn ở Gotham *[1].

Anh ta không chỉ biết rằng biên tập viên của Hearthstone đã trao bản thảo của họ cho khắp những kiểu người khác nhau để đọc, anh ta còn biết rằng những câu chuyện về tình yêu tình cảm hấp dẫn sẽ đưa đến cô Puffkin, người viết tốc ký của ông biên tập. Một  qui tắc đặc biệt khác của biên tập viên là luôn luôn che giấu tên của  tác giả trên từng bản thảo, để một cái tên lấp lánh có thể không ảnh hưởng đến sự chân thành trong các báo cáo của họ.

Slayton đã thực hiện bản thảo “Tình yêu là tất cả” với nỗ lực của cuộc đời mình. Anh đã dành sáu tháng làm việc tốt nhất của trái tim và khối óc của mình. Đó là một câu chuyện tình yêu thuần khiết, tốt đẹp, bay bổng, lãng mạn, say đắm – một bài thơ văn xuôi mang phước lành thiêng liêng của tình yêu (tôi đang viết lại từ bản thảo) được đặt lên trên tất cả những món quà và danh dự trần thế, và liệt kê nó trong danh mục phần thưởng cao nhất của thiên đường. Tham vọng văn chương của Slayton rất mãnh liệt. Anh đã hy sinh tất cả những tài sản sở hữu trần tục khác để có được danh tiếng trong nghệ thuật mà anh chọn. Anh đã gần như cắt đứt bàn tay phải của mình, hoặc đã tự hiến mình cho con dao của người đam mê mổ viêm ruột thừa để thực hiện ước mơ thấy một trong những nỗ lực của mình được công bố trên Hearthstone.

Slayton đã hoàn thành bản thảo “Tình yêu là tất cả” và mang trong người đến tạp chí Hearthstone. Văn phòng của tạp chí nằm trong một tòa nhà lớn của tập đoàn kinh doanh, dưới sự chủ trì của một người gác cổng.

Khi nhà văn bước vào cánh cửa trên đường đến thang máy, một cái máy nghiền khoai tây bay qua phòng khách, phá hỏng chiếc mũ của Slayton và đập vỡ cửa kính. Theo sát sau tiếng náo động của dụng cụ bay qua là người gác cổng-một người đàn ông to lớn, vẻ bất thiện, nghi ngờ và bẩn thỉu, hoảng loạn và khó thở. Một người phụ nữ cau có, cao lớn với mái tóc bay chạy theo sau vật ném ra. Chân của người gác cổng trượt trên sàn lát gạch, anh ta ngã xuống một đống với tiếng kêu tuyệt vọng. Người phụ nữ vồ lấy anh ta và túm tóc anh ta. Người đàn ông rống lên dữ dội.

Sự báo thù của cô đã hả giận, người đàn bà hung dữ đứng dậy và hiên ngang chiến thắng như nữ thần Minerva*[2], trở lại, rút lui khó hiểu vào trong, phía sau nhà. Người gác cổng lồm cồm đứng dậy, thở dốc vẻ bẽ mặt.

“Đây là cuộc sống hôn nhân,” anh ta nói với Slayton, với một sự hài hước khó chịu nhất định. “Đó là cô gái mà tôi đã từng thức trắng đêm để mơ tưởng về cô ả. Xin lỗi về chiếc mũ của ông, thưa ông. Tôi nói nha, đừng mách lẻo ông chủ về việc này, phải không? Tôi không muốn mất việc”.

Slayton đi thang máy ở cuối hành lang và lên văn phòng của tòa soạn Hearthstone. Anh để lại tập “Tình yêu là tất cả” cho biên tập viên- người đồng ý sẽ đưa cho anh ta câu trả lời về tính khả dụng của nó vào cuối tuần.

Slayton xây dựng kế hoạch chiến thắng tuyệt vời của mình trên đường đi xuống. Nó đập vào anh ta bằng một tia sáng rực rỡ, và anh ta không thể không ngưỡng mộ thiên tài của mình trong việc hình thành ý tưởng. Chính đêm đó, anh bắt đầu thực hiện nó.

Cô Puffkin, người viết tốc ký Hearthstone, thuê cùng khu nhà với tác giả. Cô là một người giúp việc già nua, gầy gò, độc tài, uể oải, đa cảm; và Slayton đã được giới thiệu với cô ấy một thời gian trước đó.

Dự án táo bạo và tự hy sinh của nhà văn là thế này: Anh biết rằng biên tập viên của Hearthstone đã dựa rất nhiều vào phán đoán của cô Puffkin trong loại bản thảo tiểu thuyết lãng mạn và tình cảm. Thị hiếu của cô đại diện cho mức trung bình to lớn của những người phụ nữ tầm thường đọc kiểu nuốt chửng các tiểu thuyết và những câu chuyện kiểu đó. Ý tưởng trung tâm và ý chủ đạo của tiểu thuyết “Tình yêu là tất cả” là tình yêu từ cái nhìn đầu tiên… sự mê hoặc, không thể cưỡng lại, xúc động ly kỳ, cảm giác khiến một người đàn ông hoặc một người phụ nữ nhận ra người bạn đời của mình ngay khi trái tim lên tiếng với trái tim. Giả sử anh ta gây ấn tượng về sự thật thiêng liêng này với cô Puffkin một cách riêng tư! – liệu cô ấy có chắc chắn sẽ xác nhận được những cảm giác mới mẻ và cuồng nhiệt của mình bằng cách giới thiệu đánh giá cao cuốn tiểu thuyết “Tình yêu là tất cả” cho biên tập viên của Hearthstone ?

Slayton nghĩ như vậy. Và tối hôm đó anh đưa cô Puffkin đến nhà hát. Tối hôm sau, anh tán tỉnh mãnh liệt với cô trong căn phòng lờ mờ của nhà trọ. Anh trích dẫn thoải mái từ “Tình yêu là tất cả”; và anh ta quay đầu cô Puffkin trên vai mình, và  viễn ảnh về sự nổi tiếng văn chương đang nhảy múa trong đầu anh ta.

Nhưng Slayton đã không dừng lại ở việc tán tỉnh. Điều này, anh tự nói với mình, là bước ngoặt của cuộc đời anh; và, giống như một vận động viên thực thụ, anh ta “cán đích, đi đến giới hạn”. Vào tối thứ Năm, anh và cô Puffkin đi bộ đến Nhà thờ Lớn ở giữa dãy phố và kết hôn.

Slayton thực dũng cảm ! Nhà thơ Chateaubriand*[3] chết trong một gác xép, thi hào Byron*[4] tán tỉnh một góa phụ, nhà văn Keats nhịn đói đến chết, nhà văn Poe[5] tự pha chế đồ uống của mình; De Quincey*[6] hút tẩu thuốc, Ade*[7] sống ở Chicao, James*[8] tiếp tục làm việc đó, Dic Zack*[9] mặc tất trắng, De Maupassant*[10] mặc áo khoác ngoài, Tom Watson*[11] trở thành một người theo chủ nghĩa dân túy, Jeremiah[12] đã khóc, tất cả những tác giả này đã làm những việc này vì lợi ích của văn học, còn anh đã  làm trò bịp bợm che đậy tất cả; anh cưới một người vợ để tự khắc cho mình một cái hốc đá đặt tượng trong ngôi đền danh vọng!

Vào sáng thứ Sáu, bà Slayton nói rằng bà sẽ đến văn phòng Hearthstone, trả một hoặc hai bản thảo mà biên tập viên đã đưa cho bà đọc, và từ chức vị trí người viết tốc ký.

“Có bất cứ điều gì – ờ … mà… ờ – em đặc biệt thích trong những câu chuyện em sẽ đem giao lại ban biên tập?” Slayton hỏi với một trái tim đập mạnh.

“Có một cuốn tiểu thuyết mà em rất thích”, vợ anh nói. “Em cho rằng em chưa từng  đọc được bất cứ bản thảo nào trong nhiều năm như cuốn đó, vừa thú vị vừa đúng với cuộc sống”.

Chiều hôm đó, Slayton vội vã xuống văn phòng Hearthsone. Anh cảm thấy phần thưởng của mình đã gần kề. Với một cuốn tiểu thuyết của Tạp chí Hearthstone, danh tiếng văn học sẽ sớm trở thành của anh.

Cậu nhân viên văn phòng gặp nhà văn ở lan can văn phòng bên ngoài. Lan can này không dành cho các tác giả không thành công để tổ chức trao đổi cá nhân với biên tập viên ngoại trừ trong lúc hiếm hoi nào đó.

Slayton, ôm ấp trong lòng, nuôi dưỡng trong lòng anh niềm hy vọng đẹp đẽ để có thể đè bẹp chàng nhân viên văn phòng với thành công sắp tới.

Anh hỏi về cuốn tiểu thuyết của mình. Cậu nhân viên văn phòng đã đi vào khu vực linh thiêng và đưa ra một phong bì lớn, dày với sức nặng hơn một ngàn trang.

“Ông chủ bảo tôi nói với ông rằng ông ấy xin lỗi”, cậu con trai nói, “nhưng bản thảo của ông không dùng được cho tạp chí ạ”.

Slayton đứng đó, bàng hoàng. “Cậu có thể cho tôi biết,” anh lắp bắp, “có hay không cô Puff – cô ấy là … của tôi – ý tôi là cô Ruffkin – đã giao một cuốn tiểu thuyết sáng nay mà cô đã được yêu cầu đọc ?”.

“Chắc chắn cô ấy giao rồi,” cậu trai văn phòng trả lời một cách khôn ngoan. “Tôi nghe ông già nói cô Puffkin nói rằng đó là  đứng đầu. Tên của nó là “Đã kết hôn với Mazuma”, hay còn gọi là “Chiến thắng của một cô gái công nhân“.

“Nói  xem!” Cậu nhân viên văn phòng nói một cách tự tin, “tên của ông là Slayton, phải không ạ? Tôi nghĩ là tôi đã để lộn các trường hợp giao tài liệu, do vô ý thôi. Ông chủ đưa cho tôi một số bản thảo để giao cho mọi người bữa trước và tôi nhận tài liệu giao cho cô Puffkin và người gác cổng bị lẫn lộn. Mặc dù vậy, tôi đoán là ổn rồi”.

Và rồi Slayton nhìn gần hơn và thấy trên bìa bản thảo của mình, dưới tiêu đề “Tình yêu là tất cả”, là bình luận của người gác cổng viết nguệch ngoạc bằng một mẩu than:

Cái ông nói đấy! *[13]

Hết

Hết

(Tập truyện “Whirligigs”, 1910)

http://www.online-literature.com/o_henry/1049/

[1] * Thành phố Gotham thuộc bang New Jersey, thủ phủ nằm ở gần Washington.DC.

[2] * Nữ thần Minerva:  nữ thần La Mã từ thế kỷ thứ hai trước công nguyên, tương đương với nữ thần Athena Hy Lạp. Bà là nữ thần đồng trinh của thơ ca, y học, trí tuệ, thương mại, dệt, hàng thủ công, ảo thuật, và nhà phát minh âm nhạc. Bà thường được mô tả là 1 vị thần thiêng liêng và là một biểu tượng của sự khôn ngoan.

[3] *.Keats: nhà văn Anh

[4] * Byron: nhà thơ Anh

[5] . Edga Poe nhà văn Mỹ

Các nhà văn Mỹ:

[6] * De Quincey,

[7] * Ade

[8] * James

[9] * Dic Zack

[10] * Guy De Maupassant nhà văn Pháp

[11] * Tom Watson: nhà văn Mỹ

[12] * Jeremiah: nhà văn Mỹ

[13]* “The… you say”- “Cái…. ông nói đi”. Người gác cổng bối rối nói không thành câu, rồi bảo “ông (BTV tự) nói đi !”, ý là, tôi chẳng có gì để nói cả vì tiểu thuyết này quá dở. Hoặc: “Cái này…ông nhà văn nói đó thôi. Thực tế chẳng phải như vậy”.

Người dịch ghi chú

AN GIANG 12/ 5/ 2019

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Mây thẻ

%d bloggers like this: