"Nói phải củ cải cũng nghe được"- Tục ngữ Việt Nam.

Archive for the ‘Những câu văn hay’ Category

Thư giãn Chủ Nhật: Thầy của Khổng Tử

23/11/2013

(Trích Luận ngữ Tân thư)

Phạm Lưu Vũ

Tục nhân lỡ một người thầy thì ôm hận suốt đời. Thánh nhân lỡ một người thầy thì ôm hận nghìn thu. Tục nhân ôm hận vì không gặp cơ hội được trên người. Thánh nhân ôm hận vì cảm thấy có lỗi nặng với những đời sau. Việc hôm nay, té ra có nguyên do từ bao đời trước nữa. Ví dụ cái chuyện thật, giả của muôn đời. Muôn đời,thật thà là món trang sức rẻ tiền của dối trá, dối trá là chủ nhân đích thực của thật thà. Than ôi! cái đạo nói thật chẳng phải tầm thường. Đến thánh nhân cũng muốn cầu còn chẳng được. Thế gian xưa nay vẫn leo lẻo đấy, cứ tưởng mọi chuyện rồi sẽ rõ như ban ngày. Vậy mà rốt cuộc, tìm mãi có thấy tí sự thật nào đâu. Chung quy cũng tại một bận lỡ làng của bậc Vạn Thế Sư mà sinh ra cả…

Vẫn “Lời tựa“ trong Luận ngữ Tân thư. Sau đây lại xin trích một phần của bộ sách đó:

Khổng Tử có lúc dạy tới ba ngàn học trò. Vậy mà vẫn lũ lượt người đến xin học. Vì thế mới đặt ra lệ phải kiểm tra, phỏng vấn trước khi nhận, đại khái cũng hao hao như thi đại học hoặc cao đẳng bây giờ. Phụ trách khâu tuyển sinh này gồm các thầy Tử Cống, Tử Nạp, Tử Hối, Tử Lộ, Tử Thâm, Tử Thượng, Tử Hạ. Toàn những thầy mà đời sau xếp vào bậc Tiên hiền cả. Từ khi đặt ra lệ ấy, thiên hạ càng đua nhau đến xin nhập học, công việc giáo dục phát đạt lên trông thấy. Bận rộn nhất là các thầy Tử Cống, Tử Nạp, Tử Hối, Tử Lộ. Các thầy thay nhau bán hồ sơ, xét duyệt hồ sơ, kiểm tra thí sinh bằng mồm, bằng mũi, bằng mắt, cả bằng tay… nữa. Kẻ thì cho nhập học, kẻ thì đuổi thẳng cổ. Chung quy cái việc thi tuyển thì xưa nay đều có trong, có đục cả, không có gì đáng chép lại. Chỉ xin chép ra đây mấy chuyện lạ xảy ra trong lúc tuyển sinh ấy. Không hiểu sao lại chỉ rơi vào các thầy Tử Thâm, Tử Thượng và Tử Hạ.

(more…)

Lời nói việc làm của quân tử như cái then chốt trong thiên hạ

Quẻ Trung phu (quẻ số 61) trong Kinh Dịch bàn về  lòng chân thành và tin cậy của tâm. Xử sự, lập thân phải giữ tâm thành tín, thể hiện trong tiếp xúc với mọi người. Không để sự bất thành tín tồn tại trong lòng, như thế sẽ tạo được hòa hợp.

Hào 2 có nội dung như sau: 鳴鶴在陰, 其子和之;我有好爵, 吾與爾靡之。

Phiên âm: “Minh hạc tại âm, kỳ tử hòa chi; ngã hữu hảo tước, ngô dữ nhĩ mị chi”.

Dịch nghĩa: Con hạc mẹ gáy ở bóng râm, con nó hoạ lại ; (lại như) tôi có chén rượu ngon, tôi cùng anh chia nhau (Ý nói: hai bên cảm ứng, tương đắc với nhau, quẻ tốt lành).

Khổng tử giải thích ý nghĩa của hào 2 rằng:

“Người quân tử ở trong nhà mà nói ra, nếu lời nói hay thì người ngoài nghìn dặm cũng hưởng ứng, huống chi là người ở gần. Ở trong nhà mà nói ra, nếu lời nói không hay thì người ngoài ngàn dặm cũng phản đối, huống chi là người ở gần. Lời ở miệng mình phát ra thì tác động ngay tới dân chúng; Hành động từ gần phát ra thì ảnh hưởng tới cả nơi xa. Lời nói, việc làm của người quân tử như cái then cài cửa, cái chốt lẫy nỏ. Then chốt làm chủ việc đóng mở. Then chốt đó phát rồi là cái gốc của điều vinh nhục. Do lời nói và việc làm mà người quân tử cảm động được trời đất, như vậy há chẳng nên thận trọng sao?”.

Bàn luận: Lời nói ra đều có chứa thiện hay ác. Xu 樞  là then chốt cài cửa nhà, 機  là cái lẫy nỏ. Lời nói ra giống như sự chuyển động của cái then cửa, có thể làm cho nhà sáng lên hoặc tối lại; lời nói như cái nỏ một khi bắn ra, hoặc đúng hoặc sai, hoặc đạt kết quả hoặc không.

Lão tử 2500 tuổi đã nói

Ta là người ngu dốt thay !
Ngây ngô thay !
Người đời ai nấy đều sáng rỡ, riêng ta mờ mịt
Người đời ai nấy cũng rạch ròi, riêng ta lẫn lộn
Nguyên văn
Ngã ngu nhân chi tâm dã tai !
Độn độn hề !
Tục nhân chiêu chiêu, ngã độc hôn hôn
Tục nhân sát sát, ngã độc muộn muộn
(Đạo đức kinh, chương XX)

Những người ở quanh ta

Chao ôi! Ðối với những người ở quanh ta, nếu ta không cố tìm mà hiểu họ, thì ta chỉ thấy họ gàn dở, ngu ngốc, bần tiện, xấu xa, bỉ ối… toàn những cớ để cho ta tàn nhẫn; không bao giờ ta thấy họ là những người đáng thương; không bao giờ ta thương. 

(Truyện ngắn Lão Hạc- nhà văn Nam Cao)

Mây thẻ

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 65 other followers